Goedele van Brussel
† 712 · België · maagd

- Patroon van
- Brussel
- Ook bekend als
- Gudule, Goule
Ze werd rond 650 geboren in het Vlaamse Ham, bij Aalst (of in de Brabantse plaats Hamme) als dochter van Sint Amalberga († ca 690; feest 10 juli) en Sint Witger († 690; feest 10 juli). Ook de andere twee kinderen uit dit gezin zouden later als heiligen worden vereerd: Reinhildis van Kontich († 8e eeuw; feest 16 juli) en Emebertus van Cambrai († ca 715; feest 15 januari). Goedele's peettante was Sint Geertruida van Nijvel († 659; feest 17 maart).
Haar opvoeding kreeg ze als kluizenares in het klooster van haar peettante. Nadat deze was overleden, keerde Goedele naar het ouderlijk huis terug en legde de gelofte van zuiverheid af. Als de haan kraaide, begaf ze zich op weg naar de kerk van Moorsel om haar gebeden te doen.
Legende
Toen ze zo weer eens op weg was naar de kerk, woei haar lantaarn uit. Vuur maken was een tijdrovende zaak. Zij bad tot God, en de lamp ging vanzelf weer branden.
Eenzelfde verhaal wordt verteld van Geneviève van Parijs, Herluca van Bernried en Wivina van Bijgaarden.
Waarschijnlijk moet het vooral symbolisch verstaan worden. De heilige was een klein lichtje van christelijk geloof in een tijd, dat vele mensen nog rondtastten in het duister van een boze wereld of het heidendom. Natuurlijk waren er vele krachten die tegenwerkten, en die probeerden dat kwetsbare lichtje te doven. Maar het was Gods hulp, ingeroepen door het gebed of het geloof van de heilige, waardoor de lamp 'als vanzelf' brandende bleef. Jezus had immers zijn leerlingen op het hart gedrukt: "Houdt uw lampen brandend" (Lukas 12,35).
Zo sluiten deze heilige vrouwen zich aan bij de wijze maagden uit Jezus' verhaal van de vijf wijze en de vijf dwaze maagden: de wijze maagden hadden voldoende olie (aanduiding voor geloof, gebed, evangelische houding) om hun lampen brandend te houden (vgl. Matteus 25,01-13).
Er worden van haar vele wonderen verteld. Toen zij weer eens naar de kerk ging, trof zij een arme bedelares langs de weg met een kind dat overdekt was met zweren en wonden. Op haar gebed werd het meteen genezen. Ze stond er zelf versteld van - aldus haar levensbeschrijver - dat God zijn genade schonk op het gebed van zo'n arme zondares, als zij was. Een andere keer verkreeg zij genezing voor een melaatse vrouw.
Verering & Cultuur
In het bloeien van die boom midden in de winter weerspiegelt zich het hele verhaal van Sint Goedele. Temidden van de duistere tijden waarin zij leefde, bloeide zij als een boom in de winter. Psalm 92,13 zingt: "De rechtvaardige zal bloeien als palmboom..."
Toen de keizer eens op jacht een grote beer achternazat, vluchtte het beest in zijn doodsangst de kloosterkapel binnen, juist toen de zusters daar het koorgebed zongen. Het vlijde zich neer als een lam en begon de voeten van de heilige vrouwen te likken. Het dier heeft sindsdien nooit meer het klooster verlaten.
Op het graf van Sint Goedele vonden vele wonderern plaats. Zo was er eens in Engeland een heidense koning met een dochter die van haar geboorte af gehandicapt was. Hij bracht het kind naar Sint Goedele's graf en prompt werd zij genezen. De koning bekeerde zich tot het christendom en liet zich dopen met zijn vrouw, de koningin, en hun dochter, de genezen prinses.
Haar relieken bleven in Moorsel totdat ze werden overgebracht naar de St-Gaugericuskerk in Brussel. Toen in 1047 de nieuwe St-Michaëlskerk werd gesticht, zette men de relieken met veel plechtig vertoon daar bij.
Hubertus, monnik van Lobbes, schreef van haar een 'Vita' (= levensbeschrijving).
Patronaten
Afgebeeld
Afbeeldingen




Bronnen
- •privé afbeeldingenverzameling (jrb)
- •BRIEMLE, Theodosius, P. 'Unsere Heiligen. Namensdeutung und Lebensnotizen von 2600 Heiligen' Stuttgart, Schwabenverlag, 1953 (Gudila)
- •BIERVLIET, van, Aubert-Tillo, o.s.b. 'Heiligen uit de Nederlanden' Brugge, Tabor, 1985. ISBN 90-6597-202-1, p. 62-63
- •ROUILLARD, Philippe, Dom, OSB 'Dictionnaire des Saints de tous les Jours' Forcalquier, Robert Morel, 1963 (Gudule)
- •BEISSEL, Stephan 'Die Verehrung der Heiligen und ihrer Reliquien in Deutschland im Mittelalter mit einem Vorwort zum Nachdruck 1976 von Horst Appuhn' Darmstadt, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1983. ISBN 3-534-06765-7
- •HAGEN, van der, E.S. 'Levens der Heiligen, Kerkvaders en Martelaren. I. Deel: van 1 januarij tot 31 maart' 's Gravenhage, A.P. van Langenhuysen, 1837-1838, p. 43
- •ADRIAANSE, W.J.J, Drs (e.a.) '125 Heiligenbeelden in de St.Janskathedraal te 's Hertogenbosch' 's Hertogenbosch, Cie Zomertentoonstelling Sint Jan, 1984 (nr100)
- •RIBADINEIRA, Petrus & ROSWEYDUS, Heribertus 'Generale Legende der Heylighen met het Leven Iesv Christi ende Marie vergadert wt de H.Schrifture, Oude Vaders, ende Registers der H.Kercke van Nievws vermeerdert ende Ghedeylt in tvvee Deelen[Twee Delen]' T'Antwerpen by Hieronymus Verdussen inde Camerstraet inden Rooden Leeuw M.DC.XXXX (01.08)
- •DETZEL, Heinrich 'Christliche Ikonographie. Ein Handbuch zum Verständnis der christlichen Kunst. Zweiter (Schluss-) Band: die bildlichen Darstellungen der Heiligen' Freiburg im Breisgau, Herder'sche Verlagshandlung, 1896, p. 398
- •BOYADJIAN, N. 'De l'image pieuse... aux saints guérisseurs. La croyance et le coeur' Antwerpen, Esco Books, 1986. ISBN 90-6415081-8, p. 84
- •LINDEN, van der, Renaat 'Bedevaartvaantjes. Volksdevotie rond 200 heiligen op 1000 vaantjes' Brugge, Tabor, 1986. ISBN 90-6597-033-9
- •STRACKE, E.P.D.A. s.j. 'Dietsche Heiligen. Met een inleidende tekst van - en vier en twintig houtjes van Luc. De Jaegher' De Seizoenen No.29. Antwerpen, N.V. De Nederlandsche Boekhandel, z.j., p. 52-53
- •HILLER, Irmgard & VEY, Horst mit Vorarbeiten von Tilman Falk 'Katalog der Deutschen und Niederländischen Gemälde bis 1550 (mit Ausnahme der Kölner Malerei) im Wallraf-Richartz-Museum und im Kunstgewerbemuseum der Stadt Köln' Köln, Gert von der Osten & Horst Keller, 1969, p. 27
- •HARNEY, Martin P. - s.j. 'Brother and Sister Saints' New Jersey, Paterson, St.Anthony Guild Press, 1957., p. 26 (403/1)
- •LINDEN, Stijn van der, De Heiligen. Amsterdam/Antwerpen, Contact, 1999. ISBN 90-2541-141-x
- •Dries van den Akker s.j./2010.02.21
© A. van den Akker s.j. / A.W. Gerritsen — overgenomen van heiligen.net