Manchán van Lemanaghan

Manchán staat te boek als de stichter van het klooster op het eilandje Lemanaghan (= ‘grijze plek van Manchán’). Naar het schijnt behoorde hij aanvankelijk tot de communiteit van Clomacnoise, twaalf mijl naar het westen. In 645 trok zijn vorst, koning Diarmuid van Ierland, op tegen koning Guaire van Connacht. De monniken baden om een goede afloop en riepen de voorspraak in van  hun stichter, Sint Ciarán († 549; feest 9 september). Diarmuid won inderdaad. Hij schonk het eilandje aan de bevolking. Onder voorwaarde dat men de plaatselijke bevolking tot Christus zou bekeren. Daarop zou Manchán er zijn kloostertje zijn begonnen. In gezelschap van zijn moeder Mella. De kluizenaarswoning (‘kloostercel’) die zij betrok, wijst men er nog altijd aan.

Manchán zou gestorven zijn tijdens de pestepidemie van 664-666. Voor het overige is er weinig over hem bekend.

Des te beroemder is de reliekschrijn die van hem bewaard is gebleven. Ze werd vervaardigd rond 1130 in klooster Clonmacnoise, bevat botresten, naar men aanneemt van Sint Manchán zelf. Ze bevindt zich tegenwoordig in de nabijgelegen parochiekerk van Boher. Er stonden ooit vijftig figuurtjes op. Daar zijn er nu nog elf van over op de onderste helft aan één van de zijkanten. Links in de hoek zien we een bisschop. Meer naar rechts, onder de knop en de arm van het kruis vijf mannen met baard, de ogen gesloten, de handen eerbiedig gevouwen. Twee van hen dragen een wapen. Nergens enige uitleg. Zou het gaan om Manchán? Zijn de figuurtjes monniken en soldaten? Omgekomen strijders van Diarmuid? Of zoeken we dan te ver?
Nog altijd trekken er in januari pelgrims naar Lemanaghan. In het verleden wordt herhaaldelijk melding gemaakt van wonderbaarlijke genezingen, vooral van de pest.