Isidorus van Chios met Ammon

Hij was afkomstig uit de Egyptische stad Alexandrië en had een christelijke opvoeding genoten. Van jongs af aan had hij zich trouw gehouden aan de gebruiken van vasten, boete en gebed.

Gedurende de regering van keizer Decius (249-251), berucht om zijn genadeloze christenvervolgingen, werd hij door soldaten met geweld meegenomen en ingelijfd in het leger. Na enige tijd werd zijn onderdeel overgeplaatst naar het eiland Chios in de Egeïsche Zee.

Omdat de keizer beloningen in het vooruitzicht had gesteld aan ieder, die een christen aanbracht, werd Isidorus door zijn eigen hoofdman aangegeven bij de Romeinse proconsul Numerius. Deze dwong hem prompt zijn godsdienst af te zweren en te offeren aan de Romeinse goden. Maar de jongeman antwoordde:

"Zelfs al zouden jullie mijn lichaam doden, dan heb je nog geen macht over mijn ziel. Daar woont de ware en levende God, Jezus Christus: Hij leeft in mij; Hij zal altijd met mij zijn, zelfs in de dood; en ík ben in Hem, en zal altijd in Hem blijven. Zolang er nog een zuchtje leven in mij is, zal ik daarvan getuigen."

Nu beval de legerleider, dat hij met ijzeren roeden getuchtigd moest worden, en dat hem de tong moest worden uitgerukt. Maar zelfs zonder tong was hij door de Heilige Geest, die in Hem woonde, in staat te spreken en Christus te belijden. Uiteindelijk kwam het zover, dat de bevelhebber zelf geen woord meer kon uitbrengen en met stomheid geslagen werd. Hij gaf bevel Isidorus te onthoofden. Zelfs op het schavot voor zijn beul zag Isidorus kans God lof toe te zingen.

Zijn lichaam werd in een put gegooid. Maar zijn vriend Ammon kwam het halen om het een eerbiedige begrafenis te geven. Zo gaf ook hij te kennen christen te zijn. Het kwam hem op de marteldood te staan.

In de tijden daarna werd die put een trekpleister voor pelgrims, omdat het water geneeskracht bleek te beziten; vele noodlijdenden vonden er genezing en verlichting. Reeds Gregorius van Tours († 594; feest 17 november) maakt er melding van in zijn boekje 'De Glorie van de Martelaars'. Een priester, die er zelf geweest was, had hem bovendien verteld, dat er gedurig een lichtschijnsel boven de put te zien was. In 1125 brachten Venetiaanse kooplui zijn relieken naar de San Marco-kerk in hun vaderstad. Er kwamen tenslotte ook relieken van hem terecht in de Catalaanse plaatsen Zara en Martonello.
Hij is patroonheilige van Chios, Venetië en de zeevarenden.
Een andere traditie meent, dat dit Isidorus de marteldood heeft ondergaan rond het jaar 305 tijdens de christenvervolgingen onder keizer Diocletianus (285-305).