Guillaume van Aquitanië

Wilhelmus was een zoon van Graaf Theodard en van moeders kant een kleinzoon van Karel Martel.

Volgens de gids die middeleeuwse pelgrims ten dienste stond, was hij hertog in het leger van Karel de Grote en een aanvoerder met een grote staat van dienst. Door Karel de Grote zou hij tot Graaf van Toulouse en Hertog van Aquitanië zijn benoemd. Toen hij hoorde dat de Muzelmannen een flink aantal Zuid-Franse steden, waaronder Nîmes Orange, hadden bezet trok hij ten strijde en veroverde ze op de Saracenen terug. De werkelijkheid was iets anders. Tien jaar na de nederlaag bij Ronceval in 778, riep de kalief van Cordova, Hesham, zoon van de grote Abd-el-Rhaman, een heilige veldtocht uit, een djihad. In 793 veroverden de Arabieren het zuidelijke gedeelte van Frankrijk dat vlak boven de Pyreneeën ligt en belegerden Narbonne. De buitenwijken ervan hadden ze al platgebrand. De hertog van Toulouse, Wilhelmus, die door spotters - overigens terecht - de bijnaam 'Met de Korte Neus' had meegekregen, schoot te hulp, maar werd op de oevers van de Orbiel verslagen. Enige jaren later haalde hij zijn gram, toen kalief Hesham overleed en er geen opvolger gevonden kon worden. Hij neemt deel aan de herovering van het bezette gebied in Zuid-Frankrijk; vervolgens behoort hij tot degenen die in het jaar 801 Catalonië op de Saracenen veroveren.
¹⁹⁴

Na het overlijden van zijn vrouw in 804 trok hij zich met enkele monniken terug in de eenzaamheid van Gellone. Waarschijnlijk moet in deze jaren de volgende anekdote worden geplaatst.

Anekdote

Van de heilige Wilhelmus, die de bijnaam draagt 'met de korte neus', wordt verteld dat hij zich zonder te verweren tot op zijn broek liet uitkleden. Maar toen zij dreigden hem ook zijn broek af te willen nemen, schaamde hij zich en stond niet toe dat zijn schaamdelen ontbloot zouden worden. Met opgeheven vuist hakte hij op de rovers in en sloeg hen tegen de grond.
¹²³

In 806 ontving hij een reliek van het heilig kruis uit handen van Karel de Grote die het op zijn beurt weer gekregen had van paus Leo III.

In de eeuw na zijn dood werd de plaats waar het klooster stond veranderd van Gellone in St-Guilhem-du-Désert. In 1139 werd zijn lichaam overgebracht naar de kerk van St-Sernin in Toulouse, waarbij zijn sterke arm (de 'fierbras' of 'fierebrace' waar het lied dat aan hem gewijd is - 'Le Chanson de Geste de Garin de Monglane' van Guillaume d'Orange alsook de Willehalm uit het epos van Wolfram van Eschenbach - van zingt en waarover de legende hierboven vertelt!) in een aparte reliekschrijn werd geplaatst.
Hij werd in 1066 door paus Alexander II († 1073) heilig verklaard.
Bedevaartgangers op weg naar Sint-Jacobus van Compostella bezochten te Toulouse het graf van de heilige Guilhem.

Hij is patroon van wapensmeden.

Hij wordt afgebeeld als een jongeman zonder baard in kluizenaars- of benedictijner habijt, terwijl hij vaak een helm of hertogshoed bij zich heeft. Men komt ook wel afbeeldingen tegen met duivels en draken.

Hij wordt nog al eens verward met Wilhelmus van Maleval.