Odulfus van Utrecht

Odulfus was afkomstig uit Best bij Oirschot in Noord-Brabant. De naam van zijn vader is nog bekend: Ludgis. Zijn ouders stuurden hem naar Utrecht om hem daar te laten studeren: dat betekende in die tijd automatisch, dat je geestelijke werd. Volgens de verhalen zou hij het liefst monnik geworden zijn in het klooster van Utrecht. Maar zijn ouders hadden hem graag dichtbij zich in de buurt, op hun eigen landgoed. Daar bediende hij dan ook een klein kerkje. Na hun dood trok hij zich echter inderdaad terug in een Utrechts klooster. Hij was daar onder meer één van de adviseurs van de toenmalige bisschop, de heilige Frederik. Deze stuurde hem op een goed moment naar de Friezen, die - aldus de kroniekschrijver - indertijd nog zeer wreed waren. De geloofsverkondigers waren nog lang niet vergeten, dat daar bij Dokkum honderd jaar eerder Sint Bonifatius het leven had gelaten. Odulfus' werkterrein lag vooral in de buurt van Stavoren.

Hij voorspelde aan de Friezen hoe zij door heidense invallen van hun geloof zouden worden beroofd. Dat zou gebeuren op het moment, dat de zware steen, die vlak voor kerk van Stavoren lag, eigener beweging in zee zou rollen... Maar zodra die steen op dezelfde manier weer op zijn plaats terug zou komen - dat kon zelfs wel na Odulfus' dood zijn - dan zou het geloof hun weer opnieuw geschonken worden. Deze voorspelling ging in vervulling met de invallen van de Noormannen.

Als raadsman van de bisschop in Utrecht was hij ook betrokken bij het zoeken naar een waardige opvolger van Frederik, nadat deze gestorven was. Ze vonden Hunger, eveneens een bisschop die als heilige wordt vereerd.

Rond het jaar 1000 zouden de Noormannen - volgens een legende - zijn lijk uit Stavoren hebben gestolen, en vervolgens op de Londense markt als relikwie te koop hebben aangeboden. Dit verhaal is niet waarschijnlijk, omdat Odulfus in de - thans niet meer bestaande - San Salvatorkerk te Utrecht begraven zou zijn. Hoe dit ook zij, de bisschop van Londen kocht het, maar wist het door te verkopen aan de abt van Evesham. Daarop geschiedden er zoveel wonderen in Evesham, dat Odulfus ruimschoots zijn geld opbracht vanwege de grote toeloop van pelgrims.

Hij wordt afgebeeld met een appel, omdat - naar men zegt- hij op school ooit werd beloond met een appel. Ook met een wandelstok: de enige luxe die hij zich permitteerde. Hij schijnt daarmee ooit een beginnende brand in zijn kerk te hebben geblust. Ook wel met een bedelnap als verwijzing naar zijn naastenliefde en zorg voor de armen.

In de Middel-Eeuwen genoot Odulfus in de Nederlanden een geweldige verering. In het bisdom Utrecht was zijn feestdag een officiële vrije dag. In de steden werd dan markt en kermis gehouden. In Amsterdam herinnert de Sint-Olofspoort nog aan hem (of is dat toch de patroon van de zeevaarders Olaf van Noorwegen?). In Delft de Olofstraat en de Odulfusstraat. Het was op zijn feestdag dat in het jaar 1327 de blinde Mechteld uit de Den Haag tijdens de opheffing van de hostie door de priester aan het altaar van Maria van Jesse in de Oude Kerk, plotseling kon zien. Sindsdien werd in Delft op zijn feestdag of op de zondag erna de ommegang van Maria van Jesse gehouden.

In Best is hij te vinden in het wapen van de gemeente; vroeger bestond daar een kapelletje dat aan Odulfus was toegewijd: 'Capelle van synte Tolof tot Best'.