Novatus van Rome

Volgens de overlevering zou hij een zoon geweest zijn van senator Pudens († 1e eeuw; feest 19 mei), een hooggeplaatste Romein, die als een van de eerste volgelingen van Sint Petrus geldt. Hij bood hem onderdak in zijn huis. Zijn vrouw Claudia zou een dochter geweest zijn van de bretonse (of Britse) koning Caractacus. Deze was door keizer Claudius († 54) onderworpen en naar Rome overgebracht. Daar had hij zich als een van de eersten bekeerd tot het christendom. Zijn dochter had zijn voorbeeld gevolgd bij die gelegenheid had zij zich naar de keizer 'Claudia' genoemd.

Pudens en Claudia komen ook voor in Paulus' tweede brief aan zijn leerling Timotheus (04,21).

Ze kregen vier kinderen: twee dochters: Praxedis († 2e eeuw; feest 21 juli) en Pudentiana († 2e eeuw; feest 19 mei); en twee zoons Timotheus en Novatus. Zij kregen natuurlijk van hun ouders een zorgvuldige, gelovige opvoeding. Van hen staat alleen Timotheus niet te boek als heilige.

Er is een brief bekend van een zekere Pastor, die gedateerd wordt in een jaar halverwege de tweede eeuw. Hij schrijft aan Novatus' broer Timotheus:

'De eeriedwaardige maagd Praxedis had veel verdriet van de dood van haar zus Pudentiana. Vele christenen onder leiding van de eerbiedwaardige bisschop Pius († ca 155; feest 11 juli), kwamen haar bezoeken om haar te condoleren.

Paus Pius I was sinds Petrus de negende bisschop van Rome. Volgens de overlevering stierf hij de marteldood en werd opgevolgd door de heilige paus Anicetus († ca 166; feest 17 april).

Tot hen behoorde uw - en in de Heer ook onze - broeder Novatus. Van zijn gulle gaven konden vele christenen gevoed worden en telkens als hij naast bisschop Pius aan het altaar van de Heer stond, bad hij regelmatig voor u. Maar door een ziekte weerhouden had diezelfde Novatus al sinds een jaar en acht-en-twintig dagen Praxedis niet meer kunnen bezoeken.

Toen bisschop Pius op een dag met Praxedis herinneringen ophaalde aan de vele christenen, werd er gevraagd wat er toch geworden was van de man Gods Novatus. Men wist te vertellen dat hij nog altijd ziek was. Dat maakte ons allemaal verdrietig. Toen zei de zalige Praxedis aan onze heilige vader Pius: "Uwe heiligheid zou ons moeten opdragen hem te bezoeken. Dan zal hij door ons bezoek en uw gebed genezen." We besloten aan het verzoek gevolg te geven. Dus begaven we ons 's nachts in gezelschap van bisschop Pius en de maagd des Heren Praxedis naar de man Gods Novatus. Toen de man Gods Novatus hoorde, dat we hem kwamen bezoeken, bracht hij dank aan God, dat zelfs de heilige bisschop en de maagd des Heren Praxedis zo goed waren hem met een bezoek te komen vereren. Acht dagen bleven we bij hem in huis. Nu gebeurde het, dat de man Gods Novatus dertien dagen later overging naar de Heer om uit diens handen de beloning van het hemels koninkrijk te ontvangen.'

Geschiedkundigen menen, dat dit alles vrome legenden zijn uit later tijd, en dat Novatus wellicht helemaal niet bestaan heeft.