Justus van Alcalá de Henares met Pastor

Zij waren broers, afkomstig uit de Spaanse stad Alcalá de Henares, in het Latijn Complutum geheten. Zodra keizer Diocletianus (284-305) had afgekondigd dat christenen de doodstraf verdienden, liet de plaatselijke stadhouder Dacianus deze verordening op het centrale plein voorlezen. Tegelijk richtte hij een schavot op waarop eventueel gearresteerde verdachten folteringen zouden ondergaan. Op het aanbrengen van christenen stond een flinke beloning.

Al gauw leidde men deze twee voor bij de stadhouder: twee broers van dertien en zeven jaar oud! Naar hun gedragingen te oordelen waren zij christen.. Dacianus was gegeneerd dat zulke jonge kinderen bij hem werden gebracht. Hij meende dat hij ze tot andere gedachten kon brengen door ze op laatdunkende toon toe te spreken. Toen dat niets uithaalde, liet hij ze geselen. Dat zou hun wel verder afschrikken. Maar het tegendeel was het geval. Over en weer spraken zij elkaar moed in, en verdroegen de pijn door elkaar te herinneren aan het lijden van Christus. Beschaamd dat hij het van zulke kinderen niet kon winnen, veroordeelde Dacianus de twee tot onthoofding door het zwaard. De terechtstelling werd even buiten de stad ten uitvoer gebracht.

Op de plek van hun marteldood verrees al gauw een kapelletje. Later werden hun relieken overgebracht naar de kloosterkerk van Alcalá. De Latijnse dichter schreef Prudentius (± 413) schreef een hymne op hen:
‘Sanguinem Justi,
cui Pastor haeret,
Ferculum duplex,
geminumque donum,
Ferre Complutum
gremio juvabit
membra duorum.’
Het bloed van Justus
en dat van Pastor -
dat dubbele draagstel
dat tweevoudig geschenk -
zal Alcalá in haar midden
mogen ronddragen:
de lichamen van beiden.

Gedurende de middeleeuwen verhuisde een flink deel van Justus’ relieken naar de abdij van Malmédy, in de Belgische Ardennen.