Hilaria van Augsburg met Digna, Euprepia en Eunomia

Hilaria was de moeder van de beroemde Augsburgse martelares Afra († ca 304; feest 7 augustus). Volgens de legende was zij net als haar dochter door toedoen van bisschop Narcissus van Gerona tot Christus bekeerd.

De legende vertelt, hoe bisschop Narcissus van Gerona in Spanje de christenvervolgingen aldaar ontvlucht was en onderdak zocht in de buurt van 'Augusta Vindelicorum' (het latere Augsburg). Hij werd verwezen naar een huis waar vrouwen woonden die in dienst stonden van de liefdesgodin Venus..., een herberg dus waar ook vrouwelijk gezelschap voor de nacht werd aangeboden; indertijd in de Romeinse cultuur een doodgewone zaak. Afra was één van die vrouwen. Zij zag, hoe Narcissus voor het eten op de grond neerknielde, zijn armen spreidde, begon te bidden en de spijzen zegende. Zij vroeg naar de betekenis van dit alles. Narcissus' diaken Felix legde uit dat zij christenen waren, en vertelde wie Christus was. Volkomen overdonderd - vooral toen zij hen over Jezus hoorde vertellen en welke houding innam tegen een vrouw als Maria Magdalena - liet Afra zich bekeren, tegelijk met de andere bewoonsters van dat huis. Ook haar moeder, de latere Sint Hilaria, volgde haar voorbeeld.

Dat baarde opzien. Toen Afra zich in het openbaar tegen Venus keerde en tegen de andere godsdienstige gebruiken van de Romeinen, werd ze veroordeeld tot de brandstapel. Op een eilandje in de rivier de Lech werd het vonnis voltrokken. Ze zou gestikt zijn, terwijl het vuur haar lichaam onverlet liet.

Op het graf van de heilige martelares was een eenvoudig gedenktekentje verrezen. Op het moment dat Hilaria daar met haar drie dienstmeisjes een paar dagen later zat te bidden, werden zij aangetroffen door fanatieke aanhangers van de traditionele godsdienst. Die legden een ring van stro om de vier vrouwen heen en staken er vervolgens de brand in. Dat kostte hun alle vier het leven.

Tegelijk met hen worden ook genoemd de martelaren Quiriacus (ook Cyriaque ), Largio (ook Largion of Largitus ), Crescentianus (ook Crescestien ), Nimmia (ook Nimonia ), Juliana (ook Julienne ) en nog zeker twintig anderen die niet met name staan opgetekend.

Tegelijk met hen worden ook nog zeven namen genoemd van martelaren die even buiten de stad Rome aan de Via Ostia begraven werden nadat zij hun leven voor Christus hadden gegeven: Eutychianus , Carito , Filadelfus , Petrus , Diomeda , Leonide en Agape .