Heiligen.net

Notburga van Eben

† 1313 · Oostenrijk · dienstmeisje

Geboortehuis Notburga van Eben
— Rattenberg, Oostenrijk
Patroon van
Allerhande ziekten bij veeBoerenDienstmeisjesMoeilijkheden bij landbouwTraditionele klederdrachtenVeeteeltVoorspoedige bevalling
Afgebeeld
Zij wordt afgebeeld als dienstmeisje, liefst in de traditionele Dirndlkleding van Beieren en Tirol. Vaak heeft ze een sikkel bij zich. Ook ziet men haar met brood en water-, melk- of wijnkruik.
Ook bekend als
vanRattenberg

Notburga was afkomstig uit Rattenberg, tegenwoordig Oostenrijk, destijds Beieren. Ze zou daar rond 1265 geboren zijn. De legendeverteller legt er de nadruk op dat zij van jongs af aan een vroom meisje was. Niet alleen besteedde zij zorg aan haar gebed. Ook als dienstmeisje op het naburige slot Rottenburg. Zij maakte er namelijk een gewoonte van de restanten van de maaltijden naar de armen in het dorp te brengen. Zelf at ze weinig zodat ze des te meer overhield voor haar mensen. De graaf zag dat allemaal met goedkeuring aan, maar zijn schoondochter Ottilie ergerde zich enorm. Toch ging hij haar op een keer achterna en vroeg haar te laten zien wat ze allemaal in haar schort verborgen hield.  Zij antwoordde in oprechtheid dat het restanten eten waren: brood en wijn. Maar toen zij haar schort opende, kwamen er spaanders hout te voorschijn. Na de dood van de graaf zorgde schoondochter Ottilie  ervoor dat Notburga uit het slot werd verwijderd.

Zo kwam ze terecht bij een boer die veel minder hartelijk voor haar was dan de graaf. Hij liet haar lange dagen maken. Maar toen hij haar eens op een zaterdagavond na het luiden van het Angelus dwong opnieuw koren te maaien, wierp zij haar sikkel in de lucht, waarbij zij God smeekte om een teken. De sikkel bleef enige tijd roerloos in de lucht hangen. Zo maakte God dat werktuig tot teken van zijn wil, aldus de legende.

Toen de jaloerse Ottilie gestorven was, liet haar weduwnaar, graaf Heinrich, vragen of zij weer terug wilde komen op het slot. Ze diende hem daar trouw en gewetensvol tot aan haar dood. Tevoren had zij bepaald hoe begrafenis moest verlopen. Zij wilde in een kist op een kar met een span ossen gelegd worden. De dieren zouden bepalen waar zij zou worden begraven. Zo vond zij haar laatste rustplaats in de Sint-Rupertuskapel te Eben. Later werd zij overgebracht naar de plaatselijke kerk die intussen haar gotische uiterlijk had ingewisseld voor een barokke vormgeving. Haar als dienstmeisje aangekleed skelet werd in 1738 rechtop geplaatst op het hoogaltaar. In 1862 werd ze officieel heilig verklaard.

Verering & Cultuur

Tot op de dag van vandaag is Eben een druk bezocht bedevaartoord.

Patronaten

Zij is patrones van de dienstmeisjes en boeren. Van de arbeids- en zondagsrust en van de sluitingstijd. Bovendien is ze uitgegroeid tot patrones van de traditionele klederdrachten. Haar voorspraak wordt ingeroepen voor een voorspoedige bevalling, bij allerhande ziekten bij het vee en moeilijkheden bij landbouw en veeteelt.

Afbeeldingen

Als vroom dienstmeisje besteedt Notburga tijd aan haar gebed.
ca 1950, paneelschildering — Rattenberg. Als vroom dienstmeisje besteedt Notburga tijd aan haar gebed.
Armen geeft Notburga brood.
ca 1950, paneelschildering — Rattenberg. Armen geeft Notburga brood.
Reizigers geeft Notburga te drinken.
ca 1950, paneelschildering — Rattenberg. Reizigers geeft Notburga te drinken.
Notburga in dienst op een boerderij (de vrouw van de boer zegt dat ze voor de varkens moet zorgen).
ca 1950, paneelschildering — Rattenberg. Notburga in dienst op een boerderij (de vrouw van de boer zegt dat ze voor de varkens moet zorgen).
Sikkelwonder
ca 1950, paneelschildering — Rattenberg. Sikkelwonder
Volgens haar laatste wil wordt ze begraven op een kar met twee ossen; zij brengen haar naar de Rupertuskapel in Eben.
ca 1950, paneelschildering — Rattenberg. Volgens haar laatste wil wordt ze begraven op een kar met twee ossen; zij brengen haar naar de Rupertuskapel in Eben.
Het skelet van Notburga, rechtop in glazen schrijn op het hoogaltaar.
— Eben. Het skelet van Notburga, rechtop in glazen schrijn op het hoogaltaar.
Notburga, gekleed als dienstmeisje; sleutels aan de gordel, in de rechterhand de sikkel; in de linker het angelusklokje dat het eind van het werk aangeeft!
ca 1750, sculptuur — Tösens. Notburga, gekleed als dienstmeisje; sleutels aan de gordel, in de rechterhand de sikkel; in de linker het angelusklokje …

Bronnen

© A. van den Akker s.j. / A.W. Gerritsen — overgenomen van heiligen.net

Notburga van Eben · Heiligen.net