Anastasia van Rome met Cyrillus

Zij was afkomstig uit Rome zelf en behoorde volgens de berichten tot een leefgroep van vier maagden die zich onder leiding van ene Sofia geheel aan God hadden toegewijd. Door de Romeinse overheid werd zij ervan beschuldigd in het openbaar de officiële goden te hebben beledigd. Bovendien zou zij de mensen hebben opgestookt om hun eigen Romeinse goden te verlaten om zich aan te sluiten bij de christenen.

Voor straf werd zij op last van stadhouder Probus gekruisigd; vervolgens sneed men haar de borsten, nagels, vingers, tenen en tong af. Uiteindelijk is ze onthoofd.

Cyrillus had haar tijdens de folteringen water aangeboden, want daar had ze om gevraagd. Dat kostte ook hem het leven.

Door moderne wetenschappers wordt betwijfeld of het verhaal geschiedkundig gesproken op waarheid berust; waarschijnlijk is het een vrome legende. De legende brengt in ieder geval tot uitdrukking hoe de martelaren in hun ter-dood-veroordeling, lijden en sterven op Jezus gelijken. Daarop duidt ook de rol van Cyrillus in het verhaal. Hij is de verpersoonlijking van Jezus' woorden "Als iemand u een beker water te drinken geeft, omdat gij van Christus zijt, voorwaar ik zeg u: zijn loon zal hem zeker niet ontgaan" (Markus 09,41) of: "Wie een van deze kleinen al was het maar een beker koud water geeft, omdat hij mijn leerling is, voorwaar Ik zeg u: zijn loon zal hem zeker niet ontgaan" (Matteus 10,42).

In de oosterse kerk wordt zij gerekend tot de heilige genezers; die titel ontleent ze waarschijnlijk aan het verhaal bij haar naamgenote van Sirmium († 304; feest 25 december), die naar de gevangenissen ging om de wonden te verzorgen van de gefolterde medechristenen.