Nilus de Oudere

Nilus de Oudere (ook Sinaïta , de Vaster en soms Sapiens of de Wijze ), Constantinopel, Klein-Azië; woestijnvader & abt; † rond 426 of na 430 (of zelfs rond 450 ?).

Aanvankelijk was hij als prefect verbonden aan het keizerlijk hof te Byzantium. Steeds meer liet hij zich meeslepen door de preken en lessen van bisschop Johannes Chrysostomus († 407; feest 13 september). Omdat hij naar de eenzaamheid begon te verlangen, sprak hij af met zijn vrouw dat zij met hun dochters in een vrouwenklooster zou gaan en dat hij met hun zoon Theodoulus zich zou terugtrekken in de woestijn. Zo vestigde hij zich in één van de grotten die nog niet door monniken werd bewoond bij de berg Sinaï.

Eens werd het gebied bezocht door een bende plunderende Arabieren. Ze lieten een aantal doden achter en voerden overlevenden met zich mee om als slaaf te verkopen; onder hen was ook Theodoulus. Nilus was op dat moment juist niet in zijn grot, zodat hij ontkwam. Hij vond zijn zoon niet onder de slachtoffers en ging op zoek om overal navraag naar hem te doen. Deze was intussen vrijgekocht door de bisschop van Emesa, die hem temidden van zijn geestelijken opnam. Zo werd hij uiteindelijk door zijn vader teruggevonden! Ze keerden terug naar hun eenzame plek en konden verder ongestoord hun godgewijd leven leiden.

Hoewel Nilus de geschiedenis is ingegaan als een geleerde woestijnmonnik, was hij in werkelijkheid bisschop van Ancyra (= huidige Ankara). Zo nu en dan verliet hij de eenzaamheid om in het openbaar zijn steun te betuigen aan de verbannen bisschop en predikant Johannes Chrysostomus. (Deze stierf tijdens de tweede ballingschap die hij had te verduren vooral door toedoen van keizerin Eudoxia; hij had haar zedelijk leven aangeklaagd...!).

Is hier toch niet sprake van vermenging van twee heiligen met de dezelfde naam?

Nilus heeft een aantal ascetische werken op zijn naam staan. Zijn gebeente werd later naar Constantinopel overgebracht en bijgezet in de Petrus- en Pauluskerk.