Aemilianus de la Cogolla

Hij was van eenvoudige afkomst en moet geboren zijn rond 474 of 484. Aanvankelijk was hij schaapherder in het gebied van de Rioja, Castilië. Volgens de legende viel hij eens in slaap toen hij wat op de citer zat te spelen. Hij droomde dat hij op hogere dingen uit moest zijn in het leven. Onmiddellijk ging hij op zoek en stelde zich onder leiding van een kluizenaar, Felix, die te Bilibin woonde in de buurt van Najara.

Na enige tijd keerde hij naar zijn geboortestreek terug om er het leven van een kluizenaar te leiden. Rond hem ontstond al spoedig een kloostergemeenschap, waarvan hij abt was. Vanwege zijn menslievendheid werd hij door bisschop Didymus van Tarragone tegen zijn zin tot priester gewijd. Deze vertrouwde hem de zielzorg van het plaatsje Vergeye toe (ook genoemd Berceo ten oosten van Burgos). Zijn pastorale zorg bleek zo groot dat zijn collega-priesters er niet aan konden tippen en er jaloers van werden. Ze maakten hem verdacht bij de bisschop, waarop deze zich genoodzaakt zag Aemilianus uit de zielzorg terug te trekken. Dat stelde hem in staat zijn geliefde kluizenaarsleven weer op zich te nemen.

Er zijn talrijke verhalen overgeleverd, waarin hij als wonderdoener wordt gepresenteerd: hij genas zieken, dreef duivels uit en deed goed waar hij maar kon. Kortom de mensen die over hem vertellen, presenteren hem als een soort nieuwe Jezus die in hun midden woonde en hun genade op genade bracht. Hij moet bijna honderd geweest zijn, toen hij stierf.

In 1030 werd een gedeelte van zijn gebeente overgebracht naar het naar hem genoemde en volgens sommigen door hem gestichte klooster San Millán.
Beroemd is zijn Romaanse reliekschrijn; deze bevindt zich thans in het Archeologisch Nationaal Museum te Madrid.