Stanislas Kostka

---- Ga naar: Stanislas in 30 afleveringen ----

Stanislas was een jongen van Poolse adel, geboren op 28 oktober 1550 op slot Rostków. Vader wilde, dat hij en zijn oudere zoon Paul door de jezuïeten zouden worden gevormd. Daartoe zond hij ze naar het pas opgerichte jezuïetencollege te Wenen. Daar woonde Stanislas in hetzelfde huis als zijn broer, maar deze was een nogal heerszuchtig type, en bovendien moest hij eigenlijk niets van de jezuïeten hebben. Stanislas wel. Hij verlangde naar iets anders in zijn leven, maar besefte, dat hij met zulke idealen bij zijn broer niet hoefde aan te komen. Ook vader zou er vast niet mee ingenomen zijn. Dus brak hij met zijn milieu, kleedde zich als een zwerver en ging op weg: ver van zijn broer en nog verder weg van zijn ouderlijk huis in Polen. Hij begaf zich naar Augsburg 450 kilometer verderop! Daar meldde hij zich aan bij de jezuïeten.

Intussen had zijn broer ontdekt, dat hij weggelopen was. Hij was razend; en zocht met een aantal rauwe vrienden de hele omgeving van Wenen af om hem te vinden. Het verhaal zegt, dat die broer zelfs Stanislas achterop is gekomen, maar hem inderhaast niet herkende. Zelfs niet, toen hij hem in het voorbijgaan vroeg of hij niet iemand had gezien die geleek op... En daar volgde een hele beschrijving van Stanislas zelf. Deze wees met een vaag gebaar in de andere richting.
In Augsburg kreeg hij te horen, dat hij door moest reizen naar Dillingen (nog eens veertig kilometer). Daar woonde Petrus Canisius, één van de belangrijkste jezuïeten van dat moment in de Duits sprekende landen († 1597; feest 27 april). Die zou wel raad weten. Deze stuurde de jongen met twee jezuïetenstudenten door naar Rome: dat was nog eens duizend kilometer! Nu was hij ver genoeg weg van de invloedssfeer van thuis, en werd aangenomen als novice in de orde der jezuïeten. Niet lang daarna stierf hij (aan een ziekte? van uitputting?) op 15 augustus 1568, nog geen 18 jaar oud.
Zijn lijfspreuk was 'Ad maiora natus sum': 'Ik ben voor iets hogers geboren'.

Hij is patroon van Polen en van de Poolse steden Gniezno, Lublin, Lviv, Poznań en Warschau; daarnaast van jezuïetennovicen en van de studerende jeugd in het algemeen; van de stervenden (omdat hem op zijn sterfbed de Maagd Maria met het Kind Jezus op haar arm verschenen zou zijn. Hij had een grote liefde voor de Heilige Maagd).
Zijn voorspraak wordt ingeroepen bij geloofstwijfel; ook bij allerhande ziektes, vooral wanner men alle hoop op herstel heeft opgegeven, bij koorts, hartinfarcten, oogkwalen en botbreuken.
Hij wordt afgebeeld als jezuïet met lelie (reinheid) en reisstaf (vanwege de lange tochten naar Dillingen en Rome); met kruisbeeld en/of rozenkrans; met Jezuskind op de arm (verschijning); voor het Allerheiligste of voor een engel (soms de Heilige Maagd of Sint Barbara) die hem de communie brengt of met het visioen waarin de Maagd hem verschijnt met het Jezuskind of als jongen uit wiens hart de letters IHS opgloeien, het IHS-embleem dat aan de jezuïetenorde zeer dierbaar is.

Stanislas is patroon van de (studerende) jeugd. En van de jezuïetennovicen.

Summary, translated by Johan Schmal

Stanislas Kostka , Rome, Italy; Jesuit novice; † 1568 . Feast November 13

Stanislas became acquainted with the Jesuits when, at the age of thirteen, he came to live in the Jesuit college in Vienna. It was in July 1564. At the time, sixty Jesuits lived there, many of which were young. He arrived together with Paul, his one-year-elder brother who was responsible for him. They belonged to the Polish landed gentry. Paul’s father had insisted that they maintain their noble manners. The two boys were part of a much larger group of Polish squires who all had their own servants. There was also a teacher among them. Their stay at the college lasted for just six months. Then they had to find lodgings elsewhere. They came to live with a Protestant landlord. But meanwhile, the Jesuits had made a great impression on Stanislas. They, too, observed their noble attitude; however, quite differently than at home. They did so not because they were supposed to, but because they really meant it. With respect, cordiality, and grace. That is how the fathers dealt with the boys, too. That is how they taught. And that is also how they prayed.

At his new address Stanislas tried to imitate their way of life. But Paul was supposed to ensure that he would stick to the manners of home. That caused friction. Stanislas did not care to have a servant around all the time; he did not want to wear gloves; when out in the street, he did not want to be greeted as a nobleman. What he wanted was simplicity and genuineness. He would not take part in the games that his housemates played in the evening. He disliked the obligatory dance classes. ‘I was born for something better’, he would say. He preferred a good book or tried to pray just as he saw the priests do in the church nearby. They started to bully him. And, condescendingly, called him ‘little Jesuit’. When he knelt by his bed and prayed at night, someone on his way to the toilet would deliberately step right over him. He reacted by polishing his brother’s boots. It infuriated Paul: ‘Our sort of people are not supposed to do this at all. That is what we have our staff for!” But to no avail. In December of the year 1566 Stanislas fell ill. People feared for his life. He asked for the last rites. Paul did not dare to allow this, fearing that the Protestant landlord would throw them out. One morning his younger brother was quite well again. He told that Saint Barbara had descended from heaven to bring him Holy Communion. And Mary had laid the Child Jesus in his arms. The doctors were bewildered. From that moment on Stanislas decidedly wanted to be a Jesuit. For which he needed his father’s consent. Which he would never have. Stanislas knew that only too well. He was advised to go to Father Canisius in Augsburg. The latter would know what to do. Stanislas was also given a letter of recommendation.

The exams were over. After another row with Paul, he went off heading for Augsburg, five hundred kilometres away. Before he went he had a tailor dress him up in a beggar’s outfit. When Stanislas did not return home, Paul hired a cart and horses the following day. Off he went in the direction of Augsburg. On the way they passed a beggar. But it was not until ten miles further that Paul realized that it might well have been his brother. It was not beyond him to go around dressed like that. Stanislas had seen his brother, too, and had fled across a piece of land towards the woods in the distance. The driver directed his horses there but they refused. ‘This has never happened to me before!’. No matter how hard he beat them: they did not move at all. Stanislas disappeared into the distance. Father Canisius sent him to Rome accompanied by two Jesuit students. Another thousand kilometres to walk. He arrived there on October 25th, 1567. Three days later he was admitted to the noviciate of the Jesuits. Among the novices, he stood out. He died on the 15th of August of the following year. At the age of sixty his brother Paul would ask to become a Jesuit brother. He died, however, just before he left for Rome.

Stanislas is the patron saint of the young (students). And of Jesuit novices.