WELMOED

Samengestelde naam van Germaanse oorsprong. Er worden minstens twee mogelijke herleidingen geopperd:

1 'Wel-' hangt samen met het Nederlandse woord 'wil' juist zoals in de naam Wil-helm (= een wil als een helm: sterke wil) en andere namen met 'wil' (zoals Wilfried, Willibrord, Wiltrud enz.).

2 '-moed' hangt samen met het Nederlandse woord 'moed' of 'gemoed': in de betekenis van 'gemoedsbeweging', 'geestkracht'.
In het Latijn zou men hier waarschijnlijk spreken van 'virtus' (= deugd). In dat woord herkent men het woord voor man ('vir') en kracht ('vis'): kortom zielesterkte!

Dus: 'Wilskrachtige geest' of 'zielesterkte' e.d.

In de Middeleeuwen hield men ervan om menselijke eigenschappen, deugden en ondeugden te ordenen en in rijtjes onder te brengen. Bijvoorbeeld: fides = geloof; charitas = liefde; spes = hoop; patientia = geduld; prudentia = wijsheid; iustitia = rechtvaardigheid; fortitudo = sterkte; temperantia = gematigdheid. Zij alle vormen de virtutes: in dit verband zouden wij kunnen zeggen, dat zij alle tezamen de ware 'welmoed' zijn.

Op sommige middeleeuwse afbeeldingen zien we hoe de deugden als sterke en wilskrachtige vrouwen zijn voorgesteld: echte 'Welmoed'-en dus. Zij moeten immers draken en reuzen (= ondeugden) verslaan om bij God in de hemel boven aan de ladder te kunnen komen. Zo is er een afbeelding waarop de wijsheid zien, gewapend met helm en lansen, die strijd levert tegen de brandende pijlen van de begeerte of de genotzucht. Even verder naar onder zien we hoe de wijsheid de genotzucht in het stof doet bijten.

Op weer een andere afbeelding is de strijd uitgebeeld tussen de hoogmoed en de bescheidenheid. De hoogmoed wordt voorgesteld als een ruiter te paard met een bijl. De bescheidenheid als twee eenvoudige voetknechten met lans en schild... Maar al zit de hoogmoed nog zo hoog te paard, ze valt er toch vanaf en bijt in het stof. Tenslotte wordt de hoogmoed ontwapend door de bescheidenheid...!