Finn / Fionn in de mythologie

In de Ierse mythologie staat Finn MacCool (ook Finn Mac Cumail, Fionn Mac Cumhal) bekend om zijn wijsheid en eerlijkheid. Hij was een zoon van Cumhail (of Cumhal) en Muirne. De eerste jaren van zijn leven werd hij opgevoed door de vrouwelijke druïde, Bodhmal. De krijgskunst en de andere kunsten werden hem bijgebracht door de strijdster Liath Luachra. Zichzelf noemde hij Demne.
Om zich de poëzie eigen te maken ging hij in de leer bij Finneces. Zo verwierf hij de duim van kennis. Hij verkreeg zijn inzichten door op zijn duim te zuigen, terwijl Finneces bezig was de zalm van kennis te bakken voor de maaltijd. Nu hoefde hij voortaan maar op zijn duim te zuigen om te weten wat er in de toekomst ging gebeuren.
Daarnaast had hij twee bijzonder schrandere honden, Bran en Sceolan. In werkelijkheid waren het zijn twee neven in de gedaante van een hond. Vandaar dat zij ook verstandiger waren dan alle andere honden.
Hij kwam aan het hoofd te staan van de Fianna (of Fenians), een groep krijgers die ten strijde trok tegen alle vijanden van Ierland.

Over hen bestaan vele legenden. Wellicht zit er een kern van waarheid in deze legenden; mogelijk was Finn historisch gesproken een Iers stamhoofd, dat zich verdedigde tegen de binnenvallende Noormannen?

Bij de vrouw Sadbh kreeg hij een zoon Oisin. Het liefste was hij getrouwd met Grainne, maar zij vond hem te oud en ging er vandoor met Diarmuid. Hij volgde hun spoor en doodde Diarmuid.

Finn overleefde zijn kleinzoon Oscar en maakte nog de uitroeiing mee van zijn Fianna. Dat gebeurde bij de Slag van Gabhra. Zelf stierf hij niet, maar verdween naar De Andere Wereld, waar hij net als verteld wordt van Koning Arthur, slaapt.