De Zwerver als symbool

Vandaag de dag gaan telkens weer duizenden mensen op vakantie. Ze willen andere culturen zien, een ander klimaat beleven, andere indrukken opdoen. Blijkbaar worden ze telkens weer naar iets anders getrokken.
Ook wanneer we denken over onze geschiedenis, spreken we over levens-loop of over levens-weg; ons ideaal willen we stap voor stap bereiken enz. Zelfs als we helemaal niet reizen, vergelijken we blijkbaar ons leven als vanzelf met onderweg-zijn.
Het besef dat wij mensen op deze wereld onze definitieve bestemming nog niet gevonden hebben, is oeroud. We komen het in vele culturen en godsdiensten tegen. Zo zijn nomaden, zwervers, pelgrims en vreemdelingen symbool voor ons menselijk bestaan op deze wereld.

In bijbelse teksten komen we dit besef herhaaldelijk tegen. Het Joodse volk heeft heel wat moeten rondzwalken voor het een eigen land in bezit mocht nemen. Toen ze er eenmaal woonden, werd hun geleerd dat ze de tijd van zwerven nooit mochten vergeten, want 'zwerven' en 'onderweg-zijn' zijn essentieel voor een geloofshouding. "Dus wanneer je de eerste vruchten van het veld naar de tempel brengt om ze aan God op te dragen, moet je staande voor JHWH zeggen: 'Mijn vader was een zwervende Arameeër...' en vervolgens moet je samen met de vreemdelingen in je midden feestvieren" (Deuteronomium 26,5).
Met die 'vader' wordt Abraham bedoeld, de aartsvader van alle gelovigen'.
Volgens de bijbel is hij de eerste in een lange reeks van gelovigen die op weg zijn gegaan. Zo staat het in Genesis 12,1-4: De Heer zei tot Abram: 'Trek weg uit uw land, uw stam en uw familie naar het land dat Ik u aan zal wijzen. Ik zal een groot volk van u maken. Ik zal zegenen die u zegenen, maar die u versmaadt zal ik vervloeken. Door u zal zegen komen over alle geslachten op aarde.' Toen trok Abram weg, zoals de Heer hem had opgedragen.

En zo zijn er in alle tijden en in alle culturen mensen geweest, die dat oergegeven letterlijk in beeld wilden brengen. Te denken valt aan zwerfmonniken in het Boeddhisme of aan de Ierse zwerfmonniken van de vroege middeleeuwen. Zij beseften dat op deze wereld nergens hun definitieve thuis te vinden was. Om dat tot uitdrukking te brengen, trokken zij weg uit hun vaderland en gingen op zwerftocht...
In de middeleeuwen trokken duizenden pelgrims naar ver af gelegen plekken. Moslims beloven minstens één keer in hun leven een pelgrimstocht te ondernemen naar de Kaaba te Mekka. Tegenwoordig zijn er ook weer in onze streken hoe langer hoe meer mensen die de oude pelgrimsroute lopen naar Compostella in het uiterste Noord-Westen van Spanje...
Onder hen zijn zowel katholieken als niet-katholieken, kerkelijken als niet-kerkelijken, gelovigen als niet-gelovigen; godsdienstigen als niet-godsdienstigen. Want het besef dat je leven net zoiets is als altijd onderweg zijn, leeft blijkbaar in het hart van ieder mens. Ieder mens is in wezen een vreemdeling, een zwerver, een nomade.